Komputerowo-przekaźnikowy system stacyjnych urządzeń sterowania ruchem kolejowym dla posterunków ruchu dowolnej wielkości.

Urządzenia Przekaźnikowo-Komputerowe (UPK-PAT) są przeznaczone do sterowania ruchem kolejowym na posterunkach ruchu. Zainstalowane mogą być na dowolnej wielkości stacji, posterunku odgałęźnym czy też odstępowym, położonych na liniach jedno- lub wielotorowych, z dowolnym rodzajem trakcji i przy dowolnej prędkości kursowania pociągów. System bazuje na wykorzystaniu mikroprocesorów w procesach sterowania ruchem i jego monitorowania, pozostawiając realizację funkcji „fail-safe” (bezpieczności) w warstwie przekaźnikowej.
Tak jak we wszystkich stosowanych obecnie na sieci PKP systemach hybrydowych, warstwę podstawową (zależnościową) tworzą układy przekaźnikowe, a funkcje sterująco-kontrolne powierzono układom mikroprocesorowym. System pracuje głównie w oparciu o małogabarytowy przekaźnik JRF. Podstawowym elementem logiki jest tzw. „elektryczny układ zamykający” dla zwrotnic i torów, oparty na dwóch przekaźnikach z podtrzymaniem magnetycznym (remanentnych) i jednym przekaźniku neutralnym, połączonych w układ przerzutnika statycznego. Rozwiązanie to pozwala na oszczędność około 30% przekaźników w porównaniu z klasycznym systemem „E” oraz znaczne skrócenie procesu projektowania.
Elementy składowe systemu montowane są na nowoczesnych, stypizowanych, funkcjonalnych stojakach. Wszystkie połączenia na stojakach wykonywane są metodą przemysłową w hali montażowej firmy, a połączenia międzystojakowe — na miejscu ich stałego usytuowania, kablami geograficznymi za pomocą wielowtyków. Taka metoda zapewnia możliwość wcześniejszego, kompleksowego przetestowania urządzeń, a w konsekwencji maksymalne skrócenie czasu montażu i rozruchu.
Komputer dyżurnego ruchu stanowi układ dwóch analogicznych zestawów: komputera głównego i rezerwowego. Każdy z nich zawiera komputer zobrazowania oraz komputer wspomagająco-konwersacyjny, zabudowane w jednej obudowie przemysłowej. W systemie pracują przemysłowe sterowniki typu CZAT 3000plus firmy ELESTER-PKP, pracujące w układzie rozproszonym; układ rezerwowy sterowników stanowi kopię układu podstawowego.
Do całego systemu posiadamy świadectwo dopuszczenia do eksploatacji U/2008/0120.
Pomysł stacyjnych urządzeń srk opartych na małogabarytowych przekaźnikach JRF, sterowanych z pulpitu komputerowego, sięga początku lat 90. XX wieku. Opracowany w PAiT Gdynia system uzyskał 21 sierpnia 2000 r. bezterminowe świadectwo nr U/2000/0202 dla „przekaźnikowych urządzeń srk z pulpitem komputerowym typu UPK-PAT”.
Wraz z rozwojem technologii komputerowych, po zmianach pulpitu wprowadzonych we współpracy z firmą ELESTER-PKP, w 2008 r. system otrzymał świadectwo nr U/2008/0120 jako „komputerowo-przekaźnikowy system urządzeń srk typu UPK-PAT-CZAT 3000 plus”.
W 2011 r. dorobek firmy PAiT — wraz z wartościami niematerialnymi — przejął ZAiT Gdynia. Decyzją z 18 października 2016 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego potwierdził prawo ZAiT do budowy systemów stacyjnych urządzeń srk znanych pod nazwą UPK-PAT-CZAT 3000 plus.
Współpraca ZAiT Gdynia z firmą KOMBUD Radom nad wykorzystaniem pulpitu komputerowego MOR-1 do sterowania warstwą przekaźnikową systemu UPK-PAT zaowocowała opinią techniczną Instytutu Kolejnictwa z 20 października 2017 r., dopuszczającą zabudowę urządzeń UPK-PAT z pulpitem MOR-1. Dzięki temu system — pierwotnie przeznaczony na pojedyncze stacje — z powodzeniem znajduje zastosowanie także na stacjach obejmowanych zdalnym sterowaniem.
Zależności stacyjne oparte na idei „zamków sygnałowych i zwrotnicowych” oraz małogabarytowe przekaźniki JRF zmniejszają gabaryty urządzeń i pozwalają na montaż w kontenerach. Po odbiorze technicznym w siedzibie firmy ZAiT dostarcza na plac budowy kompletny, gotowy do użycia system.
System UPK-PAT od 2000 roku został zabudowany na 19 stacjach na terenie całego kraju. Najnowsza wersja, sterowana za pośrednictwem pulpitu komputerowego MOR-1, prowadzi ruch na stacjach Sztum i Ryjewo na linii nr 207. W ramach zabudowy LCS Kwidzyn na linii nr 207 Grudziądz – Malbork urządzenia UPK-PAT zostały objęte zdalnym sterowaniem z wykorzystaniem systemu MOR-2lcs. Ważnym atutem systemu jest możliwość wykonania, przetestowania i odbioru technicznego kompletnego systemu stacyjnego w siedzibie firmy, a następnie dostawy na stację docelową w dedykowanym kontenerze.